Spreekwoorden en gezegden worden door leerlingen, althans, zoals ik het zie en hoor, niet vaak meer gebezigd. ‘Wie een kuil graaft voor een ander, valt er zelf in’, kunnen ze begrijpen, ook als ze dit nog nooit live gehoord hebben, maar met: ‘Spijkers op laag water zoeken’ hoef je al bijna niet meer aan te komen. Voor de goede orde, dit is de betekenis: ‘Niet zeuren over kleine dingen’. Jammer? Ja. Het is cultureel erfgoed dat verdwijnt als het niet levend gehouden wordt.
De leerlingen zelf, kunnen hier echter weinig aan doen. Spreekwoorden en uitdrukkingen worden van generatie op generatie overgedragen, en als dat niet gebeurt, dan houdt het letterlijk op. Wat dan wel weer mooi is, is dat een nieuwe tentoonstelling over Jan Steen nu gebruikt kan worden om de uitdrukking: ‘Een huishouden van Jan Steen’ uit te leggen. Het wil zeggen: ‘Een gezellig maar rommelig huishouden’. De moeite waard om te gaan bekijken in Leiden (Thuis bij Jan Steen – 400 jaar leven in de brouwerij, t/m 23 augustus a.s. in Museum De Lakenhal).
Een huishouden van Jan Steen – Herkomst uitdrukking
Collectie Rijksmuseum.
